نامه‌ هایی که روسیه را رسوا کرد

«سفر خود یک درام است.» کسی که چنین جمله‌ای را درباره سفرش می‌نویسد احتمالا در سفر ضربه‌های بدی به او وارد شده که این چنین فریادی در نامه‌هایش سر می دهد.

کتاب «نامه‌های روسیه؛ روسیه در ۱۸۳۹» مجموع نامه‌هایی است که او در سفرش به روسیه نوشته بود. در حقیقت، این نامه‌ها مجموعه یادداشت‌هایی است که هنگام سفر به روسیه نوشته بود و بعدها سر فرصت به سراغ این‌ها رفت تا به تنظیماتش سر و سامان بدهد. در اصل، این نامه‌ها مخاطب خاصی نداشته و برای دوستان خیالی کوستین نوشته‌شده‌بود.

کوستین نامه‌ها را نوشت اما آنها را منتشر نکرد. دلیلش مناسباتی بود که میان فرانسه و روسیه آن سالها برقرار بود. اما علت اینکه نوشته‌های مربوط به این سفر سال ۱۸۴۳ منتشر شد را خود کوستین در پیش درآمد کتاب این‌گونه شرح می‌دهد:

«با گفتن حقیقت درباره روسیه حتما کار مفیدی انجام می‌دهم، جدید و جسورانه: تا امروزه‌روز، ترس و مصلحت شخصی، ستایش‌های اغراق آمیز را دیکته کرده‌اند؛ کینه هم سبب انتشار دروغ و افترائاتی شده‌است؛ من ترسی از غلتیدن به هیچ کدام از این دو دامچاله ندارم. به روسیه می‌رفتم تا دلایلی برای حکومتی مبتنی بر نمایندگی مردم بیابم، و حال هوادار قانون اساسی به خانه بر می‌گردم.»

کوستین در سال‌های کودکی پدر و پدربزرگش را به دنبال انقلاب فرانسه و موج اعدام‌ با گیوتین از دست داد. از آن به بعد دنبال الگویی بود که نشان دهد باید به ارزش‌های اشرافی قدیم بازگشت و سلطنت بورژوازی جدید به جز هرج‌ومرج چیزی به همراه نخواهد آورد.

با چنین دیدگاهی کوستین بار سفر به روسیه را بست. اما چیزی که روسیه نیکلای اول به او نشان داد ثابت کرد که شنیدن آواز دهل از دور گوش‌نواز است.

خفقان، دو رویی و زندگی برده‌وار مردم روسیه از نظر این شهروند قرن نوزدهم فرانسه دور نماند. او در یکی از نامه‌های ابتدایی‌اش از زبان «لوبک، مهمانخانه‌چی» آلمانی الاصلش می‌نویسد

این کتاب و نامه‌ها، شرح و بسط همین نظر است تا نشان دهد که چرا روسیه، برخلاف تصور، کشور خوبی نیست. کتاب در زمان خودش سر و صدای زیادی کرد.

سال ۱۹۱۷ خواندنش ممنوع شد و در دوران جنگ سرد ترجمه‌های زیرزمینی آن در خود روسیه دست به دست می‌گشت. در اصل توصیفات کتاب از دوران خفقان و روحیه روسی به گونه‌ای است که می‌توان به جای روسیه و تزار هر نام دیگری را جایگزین کرد و مصداقش را یافت.

اگر به روسیه و سفرنامه علاقه دارید ممکن است خواندن این مطالب برایتان جالب باشد.