انتشارات فرزانگان دانشگاه ناشر تخصصی کتب دانشگاهی به شماره مجوز 13558 در استان تهران تاسیس شد و هم اکنون جز یکی از فعال ترین ناشران در زمینه کتب دانشگاهی می باشد. این انتشارات از تمامی نویسندگان و پژوهشگران عزیز جهت چاپ و انتشار کتب خویش فراخوان همکاری صادر نموده است و بدین واسطه از تمامی نویسندگان و مولفان دعوت به همکاری به عمل می آورد. تبدیل پایان نامه به کتاب با شرایط ویژه و حمایت مالی خاص(( برای برخی  کتب با موضوع کاربردی )) انجام می شود.

 

جهت مشاوره در تالیف و نگارش کتب با واحد پژوهش موسسه تماس بگیرید 02144441784 و 02144441764

تماس خارج از وقت اداری و روزهای تعطیل

09196748645و 09100636002و09196748625

 

جهت آشنایی با این کتاب به شرح زیر می باشد :

فهرست، پیشگفتار و مقدمه کتاب حاضر بدین شرح است:

 

فهرست مطالب

پیشگفتار. 15

فصل اول

کلیات... 17

1-1. بررسی ماهیتی موضوع. 17

2-2. اهمیت تالیف این کتاب... 21

1-3 پرسش اصلی.. 22

1-4 پرسش های فرعی.. 22

فصل دوم

ضرورت ها ی پژوهش مفاهیم نظری و عقائد و اخلاق.. 23

مقدمه. 23

بخش نخست: ضرورت تحقیق در معارف علوی.. 24

2-1 اهمیت تحقیق و استدلال در آموزه ها و معارف علوی.. 24

2-2 شاخصه های تحقیق دینی.. 24

2-3 جایگاه تحقیق در آموزه‌های اسلام و معارف علوی.. 25

2-4 جایگاه تعقل و تقلید در عمل به اصول و فروع معارف علوی.. 26

2-5 موانع تحقیق در معارف اسلامی و علوی.. 28

2-6 انسان شناسی.. 31

2-7 دلایل رجوع به معارف علوی.. 38

بخش دوم: مفاهیم.. 40

2-1عقائد.. 40

2-2 نقش ایمان در اعتقادات یک مسلمان.. 40

2-3 پرستش خدا 42

2-4 اعتقاد به عدل در معارف علوی.. 46

2-5 ارکان عدالت در معارف علوی.. 47

2-6 پایبندى به اخلاق در پیشبرد برنامه عدالت... 51

2-7 معارف علوی.. 52

2-8 اخلاق.. 54

2-9 اخلاق دراصطلاح علمای اخلاق.. 55

2-10 اخلاق در اسلام. 56

2-11 ملاک فعل اخلاقی در معارف علوی.. 58

2 -11-1 زیبایی و نازیبایی فعل.. 59

2-12 پایه ها و ویژگی های نظام اخلاقی اسلامی –علوی.. 62

2-12-1 انسان آمیزه ای است از ماده و معنی.. 62

2-12-2ملاک ارزش و ضد ارزش.... 63

2-13 ویژگی‏های نظام تربیتی در معارف علوی.. 65

2 -13-1 جنبه هدایتی.. 65

2-13-1-1 روش تربیت با تکیه بر جنبه هدایتی.. 66

2-13-2 جنبه عقلانی.. 67

2-14 جنبه معنوی.. 68

2-15 ضرورت اندیشه ورزی و تاثیر آن در تربیت و اخلاق دینی.. 71

2-16 بسترهاي اخلاق اجتماعي از دیدگاه معارف علوی.. 73

2-16-1 انسان و اجتماع. 73

2-16-2 مولفه های اخلاق اجتماعی از منظر امام علی (ع). 76

نتیجه گیری.. 81

فصل سوم

رابطه سیال عقائد و احکام با تاکید بر نقش مبنایی اخلاق.. 85

مقدمه. 85

بخش نخست: عقائد؛ پایه ایدئولوژی.. 86

3-1 مفهوم ایدئولوژی.. 86

3-2 ایدئولوژی از نظر اندیشمندان اسلامی و روشنفکران.. 88

3-3 ضرورت های نیاز به ایدئولوژی و معارف اسلامی – علوی.. 89

3-4 شرایط اخذ و دریافت ایدئولوژی وپارادایم برتر. 92

3-5 آزادی عقیده. 93

بخش دوم: نقش معارف علوی در تبیین احکام اسلامی.. 94

3-1 أحکام. 94

3-1-1 تعریف لغوی حکم.. 94

3-2 احکام از نظر اصطلاحی.. 95

3-2-1 تفاوت فتوا و حکم.. 97

3-3 آغاز تمایز تفسیراز دیدگاه معارف علوی و مدعیان دیگر. 100

3-3-1 فهم متون دینی.. 100

3-3-2 مبانی امکان روشمندی فهم متون دینی.. 101

3-3-3 فهم مشترک از متون دینی.. 103

3-3-4 عوامل تنوع فهم ها 104

3-3-5 امکان قرائت های مختلف از دین.. 104

3-4 مواجهه عقیدتی و تفسیری امام علی با خوارج.. 108

3-5 نگاهیِ گذرا به آغاز و فرجام خوارج.. 114

3-6 رابطه حکومت و احکام. 115

3-6-1 مقبولیت از نگاه اسلام. 116

3-6-2 رابطه مشروعیت و مقبولیت از منظر اسلام. 117

3-7 تشکیل حکومت ؛ لازمه اجرای احکام و معارف علوی.. 119

3-7-1 مفهوم حکومت در فقه و اصول.. 121

3-8 ولایت در لغت و اصطلاح.. 123

3-8-1 انواع ولایت در اسلام. 123

3-8-2 حکم ولایی و حکومتی.. 126

3-9 تطبیق عقائد و احکام در معارف علوی با درون مایه اخلاقی.. 127

3-9-1 اهمیت نماز در معارف علوی.. 128

3-9-2 اهمیت روزه در معارف والای علوی.. 130

3-9-2-1 روزه زکات بدن است... 130

3 -9-2-2 روزه معیار سنجش اخلاص.... 131

3-9-3 آثار حج.. 132

3-9-3-1 رحمت الهی.. 132

3-9-3-2 شست و شوی گناهان.. 132

3-9-3-3 پاکسازی و خلوص.... 132

3-9-4 جمع‎آوري زکات و مالیات... 133

3-9-4-1 فلسفه تشریع زكات... 135

3-9-4-2 کارکرد اخلاق در جمع آوری زکات... 135

3-10 مصداق عملی ِاخلاق در معارف علوی.. 138

3-10-1رعایت اخلاق در فرمان مالک.... 138

3-10-2 سفارش امام علي(ع) به فرزندانش در رعايت حق و عدل در قصاص.... 139

3-10-3 مراعات انصاف، عدالت و مبارزه با ظلم.. 139

3-10-4 رعايت مهربانی با حيوانات... 140

3-11 تطبیق اخلاق و احکام در معارف علوی.. 141

نتیجه گیری.. 143

فصل چهارم

تأثیر اخلاق بر حیات سیاسی و اجتماعی به عنوان حلقه واسط عقائد واحکام.. 145

مقدمه. 145

4-1معارف علوی ادامه دهنده ی آموزهای نبوی.. 145

4-1-1حدیث ثقلین.. 146

4-1-2 شهود قلبی.. 147

4-1-3 پرهیزاز حسد.. 148

4-1-4 فرو گذاردن عیب جویی و پرداختن به خود. 149

4-1-5 تزکیه نفس.... 149

4-2 جایگاه اخلاق سیاسی در اسلام. 150

4-2-1 جایگاه سیاست و حکومت در معارف علوی.. 151

4-3 آرمان های حکومت علوی.. 154

4-4 اخلاقی کردن سیاست در معارف علوی.. 155

4-5 تقوای سیاسی.. 158

4-6 توجه به کرامت انسانی.. 159

4-6-1 هشت جلوه از کرامت انسان در نگاه امیرمؤمنان علی (ع). 160

4-7 اصول اعتقادی در معارف علوی با تکیه بر رویکرد اخلاقی.. 171

4-7-1 ایجاد باور توحیدي.. 171

4-7-4 اعتقاد به رستاخیز. 171

4-7-5 عدم جایگزینی ارزشهاي الهی با ارزشهاي غیرالهی: 173

4-7-6 اقدام به عمل براي خدا 174

4-7-7 توکل.. 174

4-7-8 خشنودی از رضای خدا 175

4-7-9 توصیه به استمداد از خداوند.. 175

4-7-10 گذر از دنیا براي آخرت... 176

4-7-11 تأکید بر جایگاه دین در همه کارها 176

4-8 رویکرد های تزکیه نفس در معارف علوی.. 177

4-8-1 توصیه به جهاد با نفس.... 179

4-8-2 تأکید بر اجراي فرایض دینی.. 179

4-8-3 پرهیز دادن از خودپسندي.. 179

4-8-4تأکید بر پرهیز از ستم.. 179

4-8-5 نهی از دروغگویی.. 180

4-8-6توصیه به صبر و تحمل.. 180

4-8-7 سفارش به پرهیز از لجاجت... 180

4-8-8 ترغیب به عدم کینه جویی.. 180

4-8-9 دوري از افراد عیب جو و سخن چین.. 181

4-8-10 توصیه به وفاي به عهد.. 181

4-8-11 تأکید به رازداري.. 181

4-9 اصول روابط صحيح اجتماعي در معارف علوی.. 182

4-10 نقش اخلاق در جهاد از دیدگاه معارف علوی.. 184

4-10-1 مقدم شمردن صلح بر جنگ.... 184

4-10-2 پرهیز از آغاز به جنگ در میدان نبرد. 185

4-10-3 رعایت اصول اخلاقی و پرهیز از پیمان شکنی.. 185

4-10-4 دعا و خیرخواهی برای دشمن.. 187

4-10-5 پرهیز از دشنام به دشمن.. 188

4-10-6 نکوهیده بودن فرار در جنگ.... 189

4-10-7 منع کشتار غیر نظامیان در جنگ.... 190

4-10-8 منع تعقیب فراریان و کشتن مجروحان.. 190

4-10- 9 رعایت حقوق اقلیت ها و زنان.. 191

نتیجه گیری.. 193

فصل پنجم

نتیجه‌‌گیری و سخن پایانی... 195

منابع و مأخذ.. 207

فهرست جداول

 

جدول (1): مضمون‌های حوزه انسان شناسی با نمونه‌هایی از عبارت های متن... 34

جدول (2) مضمون های حوزه خداشناسی با نمونه‌های از عبارت ‌های متن... 44

جدول 3: عدالت، عوامل و مصداق های آن.. 51

جدول 4: محور تحکیم ایمان وعقیده، عوامل و مصداق های آن.. 170

جدول 5: ترویج اخلاقیات در جامعه، عوامل و مصداق های آن.. 178

 

پیشگفتار

 گفتار و رفتارامیر المومنین (ع)، معیار اصلی شناخت حقیقت و سیمای واقعی اسلام است، بر همین اساس به باورمعتقدان ِ مذهب امامیه ؛ رفتار و و گفتار حضرت علی (ع) که از بطن معارف علوی قابل استخراج است. یکی از راهها و معیارهای شناخت حق از باطل شناخته شده است. معارف علوی به منزله درخت تناوری ست که عقائد به مثابه ی ریشه های آن بوده که آن را از نظر فکری و ایدئولوژیک تغذیه می کند. و اخلاق به مثابه ی تنه آن محسوب شده و احکام منبعث از آن به منزله شاخ و برگ ها و محصول آن هستند. بنابر این از همان ابتدا، مولف سعی کرده است با این رویکرد ؛ مسیر تحقیق را روشن کرده، در هم تنیدگی آن را با اخلاق و احکام بررسی کند. بی تردید، شناختِ منظومه عمیقی چون معارفِ علوی، بدون بررسی ارتباطِ میان عقائد و اخلاق و احکام میسر نیست. براین اساس ئر کتاب پیش رو، مولف دریک طرح ذهنی، مولفه های عقائد و اخلاق و احکام را به منزله یک مجموعه مرتبط و درهم تنیده ؛ در نظر گرفته، که چه به لحاظ طولی و چه از نظر عرضی با یکدیگر در ارتباط بوده و ارتباطی منطقی با یکدیگر دارند. یافته های این کتاب حاکی از آن است از منظر معارف علوی قوانين و احکام اخلاقی مطلق و واقعي اند و ريشه در تقوای الهي و اعتقادات فرد مسلمان دارند. در اخلاق از منظر امام متقیان علی (ع)، بيشترين تأكيد بر خودسازی و تقواپيشگي و پرهيز از هواهای نفساني است و اين در بستر اعتقاد به معاد و روز قيامت صورت مي گيرد و از اين لحاظ، اخلاق از دریای عقائد و اصول ثابت اسلامی که در معارف علوی شرح و بسط یافته اند، منشأ می گیرد و ملازم با آن است. در ارتباط بین اخلاق با عقائد و أحکام می توان چنین گفت این مفاهیم وجودشان از دیگری جدا نیست و هر کدام از این مفاهیم، یکدیگر را کامل می کنند.