انتشارات فرزانگان دانشگاه ناشر تخصصی کتب دانشگاهی به شماره مجوز 13558 در استان تهران تاسیس شد و هم اکنون جز یکی از فعال ترین ناشران در زمینه کتب دانشگاهی می باشد. این انتشارات از تمامی نویسندگان و پژوهشگران عزیز جهت چاپ و انتشار کتب خویش فراخوان همکاری صادر نموده است و بدین واسطه از تمامی نویسندگان و مولفان دعوت به همکاری به عمل می آورد. تبدیل پایان نامه به کتاب با شرایط ویژه و حمایت مالی خاص(( برای برخی  کتب با موضوع کاربردی )) انجام می شود.

جهت مشاوره در تالیف و نگارش کتب با واحد پژوهش موسسه تماس بگیرید 02144441784 و 02144441764

تماس خارج از وقت اداری و روزهای تعطیل

09196748645و 09100636002و09196748625

فهرست مطالب

پيشگفتار. 11

فصل اول.. 17

کلیات و مفاهیم.. 17

بخش اول: ضرورت شناخت انسان از ديدگاه اسلام و قرآن.. 19

بند اول: نگاهی اجمالی به خلقت انسان.. 20

بند دوم: خصوصيات انسان از نظر اسلام. 21

بخش دوم: ضرورت شناخت رهبري و مديريت براي انسان.. 41

بخش سوم: تحليلي از رهبري و مديريت در اسلام. 43

بخش چهارم: چهارده  اصل مدیریتی مهم و اساسی برای مدیران.. 45

فصل دوم.. 49

ضرورت شناخت سازمان از ديدگاه اسلام. 49

بخش اول: بررسی و تحلیل واژه سازمان.. 49

بخش دوم: فلسفه‌ وجودي سازمان ها 54

بخش سوم:  تحلیل و بازنگری مفهوم اسلامي سازمان.. 56

فصل سوم.. 61

سير تحول مديريت در تاريخ زندگي انسان.. 61

بخش اول: نگرشي بر رهبري و مديريت در جوامع باستاني.. 61

بند دوم: مديريت عمومي در مصر قديم.. 63

بند سوم: امور اداري در چين باستان: 64

بند چهارم: اداره  امور عمومي در روم باستان.. 64

بند پنجم: رهبري سازمانهاي عمومي و اداره امور دولتي در ايران باستان: 66

بخش دوم: نگرشي بر جنبش مديريت علمي.. 67

بخش سوم: بررسي مكاتبات تئوري هاي مديريت... 69

بند دوم: تئوري مكتب روابط انساني.. 73

بند سوم: تئوري تصميم‌گيري.. 79

بند چهارم: تئوري سيستم.. 81

بند پنجم: مكتب انسان گرايان.. 84

فصل چهارم.. 86

بررسي معيارهاي شايستگي مديريت از ديدگاه اسلام. 86

بخش اول: تحلیل و تفسیر ماهیتی مدیر شایسته. 88

بخش دوم: معيارهاي شايستگي مديريت در اسلام. 100

بند اول: تعهد، ایمان و تقوای مدیر. 101

بند دوم: اعتقاد به ولايت فقيه. 107

بند سوم: عدالت... 108

بند چهارم: تخصص (دانش و آگاهي). 109

بند پنجم: كفايت... 112

فصل پنجم.. 124

بررسي شرايط و اوصاف يك مدير موفق از ديدگاه اسلام. 124

بخش اول: اشراف مدير به عنوان یک ناظر با تدبیر. 125

بخش دوم: قدرت مدير و تسلط وی در اداره امور مدیریت... 127

بخش سوم: قاطعيت مدير در رفتار و تصمیم گیری های مدیریتی.. 133

بخش چهارم: مدير مجري قانون.. 136

بخش پنجم:كار امروز را به فردا نينداختن.. 139

بخش ششم: ايجاد جو تشويق و تنبيه. 141

بند اول: تشويق.. 147

بند دوم: تنبيه. 147

بند سوم: مشوق و منبه. 148

بخش هفتم: معرفي عوامل موثر در موفقيت مديران اسلامي.. 149

بخش هشتم: اعتماد به نفس مدیر، الزامی غیرقابل انکار. 155

بخش نهم: تنظيم وقت و تقسيم كار. 159

بخش دهم: ايجاد روابط صميمانه انساني.. 164

بخش یازدهم: گذشته نگري و آینده نگری مدیر، ابزاری مهم و الزامی.. 165

بخش دوازدهم: ابهام زدائي.. 170

منابع و ماخذ.. 174

پيشگفتار

به همان نسبت که مدیر ناموفق بودن کار سختی نیست یک مدیر موفق بودن بودن هم کار چندان سختی نیست. شما می توانید یک مدیر موفق باشید و به رازهای یک مدیر موفق به راحتی پی ببرید به شرطی که یک سری تکنیک های ساده را بدانید و بدون هیچ اما و اگر بپذیرید و به آن عمل کنید. مدیریت یک هنر است و مدیر یک مجموعه یک هنرمند است که با مهارت و چیره دستی هرچه بیشتر می بایست به اداره امور بپردازد. اهميت رهبري و مديريت و تاثير بسيار آن در سازندگي جوامع انساني و پيشرفت كشورهاي جهان، امروزه بيش از هر زمان ديگر به اثبات رسيده است و اين حقيقت به تجربه نيز درآمده است كه در ميان جوامع انساني امروز، آن جامعه‌اي توانسته است به رشد و توسعه و پيشرفت بيشتر و بهتري دسته يابد كه از نعمت وجود رهبري لايق تر، و مديراني داناتر برخوردار باشد، تاريخ نيز با نمونه‌ها و شواهدي كه در اين زمينه ارائه داده است، اين امر را تائيد نموده، چون بسيار ديده شده است كه جامعه‌اي يا كشوري كه به علت سوء رهبري و مديريت، رو به زوال و نابودي كشيده مي‌شده، و مي‌رفته است تا ديگر اثري از آن بجاي نماند، هنگامي كه به بركت يك انقلاب و يا بر اثر عوامل ديگري، شبكه رهبري و مديريت اين جامعه تغيير مي‌كند، بدون آنكه هيچ عامل ديگري دخالت داشته باشد، همين جامعه بر اثر رهبري هاي درست و حسن انجام امور توسط آن مديران، دراندك زماني آثار زوالش از بين می رود. توجه به عملكردهاي مديريت در سالهاي اخير گوياي اين واقعيت است كه جوامع سعي در ايجاد هماهنگي در سازمانهاي خود مي‌نمايند. و براي رسيدن به  اين منظور از دست آوردهاي مختلف مديريت بهره مي‌جويند. در اين راستا هر اجتماعي عملكرد مديريتي خود را بر اعمال مديريت در جوامع ديگر ارجح تر مي‌داند، بطوريكه گهگاه درگيري تفكران گوناگون، تفهيم مفهوم واقعي مديريت را دچار نوسانات مي‌سازد، لذا در حال حاضر لزوم مشخص كردن مفهوم واقعي مديريت و عوامل اركاني آن بشدت احساس مي‌شود.

حال براي آنكه به مديريت و نقش بسيار موثر آن در ساخت و پيشرفت جوامع انساني بيشتر آگاه شويم، كافي است به اين نكته توجه داشته باشيم كه هيچ عمل ساده‌اي را نمي‌توان در نظر گرفت كه انجام صحيح آن از برنامه‌ريزي، تصميم‌گيري، زمانبندي، تقسيم كار و پيش‌بيني‌هاي احتمالي بي‌نياز باشد و اينها همه همان اصول مديريتي هستند كه هر مدير براي اداره امور حوزه، مسئوليتش بايستي آنها را اعمال نمايد. همچنين قوانين و مقرراتي كه لازمه اداره امور يك جامعه بوده و براي جلوگيري از تشنج و هرج و مرج در يك كشور ضروريست، نيز بخشي از مديريت و رهبري صحيح آن جامعه يا كشور مي‌باشد و به اين ترتيب اداره صحيح امور در سطح كوچك كه مي‌توان از آن بعنوان مديريت نام برد و هم چنين در سطح وسيع كه از آن نيز بعنوان رهبري نام مي‌بريم، مهمترين مسائلي هستند كه وجود آنها در همه نظامها و حكومتها ضورري است، و آن نظامي مي‌تواند بهتر و با قدرت بيشتر به رفع مشكلات موجود خويش بپردازد كه سيستم حكومتي خويش را بر اساس رهبري و مديريتي صحيح‌تر و اصولي‌تر استوار نمايد. اصولاَ خط و مشي اصلي مديريت در هر جامعه از ايدئولوژي و فرهنگ حاكم بر آن جامعه نشات مي‌گيرد و با توجه به اينكه ايدئولوژي حاكم بر نظامي اسلامي، احكام و فراميني است كه از سوي خالق هستي براي ما صادر شده و توسط پيامبران و امامان و رهبران اسلامي به ما ابلاغ گرديده است. لذا در تعيين ابعاد مديريت در جامعه اسلامي بايد متكي بر قائمه ايدئولوژي اسلامي باشيم.

مدير مسئول در يك سازمان اسلامي بايد:

• از مديريت در منطقه عام توجيه منطقي داشته باشد.
• شكل مديريت جامعه اسلامي را بشناسد.
• از جريان حركت مديريت در جامعه خود آگاه باشد.
• وظايف مديران اسلامي را بداند و با تكيه بر فلسفه اسلامي مديريت را توجيه نمايد.

بدين طريق ايده خود محوري در مدير جايگزين خدا محوري گشته، مناسبات سازماني بر اساس معرفت خدا (معرفتي استوار بر اساس توجيه) شكلمي‌گيرد. و مدير در هر حال ارتباط خود را با خدا در عمل به تصوير مي‌كشاند. آري، اگر مدير مجهز به اين شناخت گردد، الگوي ساير اعضاء سازمان قرار مي‌گيرد و در سازمان فوق اگر هر اندازه انسان‌ها با درجات سازماني و ويژگي هاي مختلف انساني وجود داشته باشند، اعمال مديريت اسلامي، آن را به صورت واحدي تجلی مي‌دهد، زيرا در اين صورت، رسيدن به وحدت، هدف قرار مي‌گيرد. مديريت يك واقعيت مجهول و ناشناخته‌‌اي است، لا اقل براي ما ايرانيان آنطوري كه بايد شناسانده شود اين شناسائي انجام نشده است. اگر روزي قرار شوددر جامعه ما علل شكست‌ها را در شئون خانوادگي و اجتماعي و فرهنگي و غيره مورد بررسي قرار دهيم در آن موقع متوجه خواهيم شد كه بيشترين شكست‌ها معمول فقدان مديريت صحيح بوده است، از اينجا نتيجه مي‌گيريم كه جامعه ما هنوز به ارزش مديريت‌هاي دوره طاغوت كه همه و همه بر اساس روابط انجام مي‌شده است، مقرر گرديد انسانهاي با تعهد و ايمان بر اساس ورزيدگي‌ها و تخصص‌ها مسئوليت‌ها را پذيرا كردند. بديهي است با از بين رفتن مديريتهاي طاغوتي و روابط خشك و سرد مدير و كارمند، جامعه انقلابي نيازمند مديريت اسلامي و روابط انساني است.  روي همين نياز بحث از مديريت اسلامي و رهبري از ديدگاه اسلام در جامعه توسعه و گسترش يافت، ولي تا كنون جامعه به ارزشمندي مديريت صحيح پي نبرده است. لذا بر اساس فقدان نيروي انساني متخصص و عدم آگاهي عميق در كاربرد مديريت ميزان ضايعات در جامعه درخور توجه بوده و نكته‌اي كه درتزايد و افزايش اين ضايعات موثر بوده، عدم تثبيت مديريتها بوده است، بطوريكه هفته‌اي يكبار مديريت تغيير و مديري تازه بر سر كار منصوب مي‌شده است، همه اينها حاكي از عدم شناخت جامعه از شئون و اهميت مديريت است. بنابراين يكي از نيازمنديهاي جامعه، آشنائي وشناخت با اصول مديريت اسلامي و حوزه رهبري است. دانشمندان و محققان دردوره انقلاب بر اساس وظيفه‌اي كه به عهده دارند، موظف هستند بر اساس ضرورتهاي اجتماعي اين مشكل را حل و فصل نموده و از ديدگاه اسلام همه شئون مديريت را تجزيه و تحليل نموده و در اختيار همگان قرار دهند، اميد است ديگر اساتيد بزرگوار و دانشمندان اسلامي با توجه به ضرورتهاي اجتماعي، همانطور كه هميشه پايدار اسلام بوده و مشكلات و معضلات را از سر راه مسلمانان برطرف مي‌كردند، مشكل مديريت را حل نموده و بطور كامل مديريت كشور را با نظر اسلام تدوين نمايند. آشنائي با مديريت واقعيتي است كه جامعه انقلابي ما بدان نيازمند است، زيرا كودك سالم و برومند احتياج به مدير وارد و به عبارت ديگر شاگرد مدرسه نيازمند به مدير است. ادارات و سازمانهاي دولتي نيز نيازمند مديرند. و بالاخره در همه ابعاد جامعه براي تحول و پيشرفت احتياج به مديريت دارد. از همه اينها گذشته حتي يك انسان اگر بخواهد خود را بسازد و خويشتن را متعالي گرداند، بدون ترديد نيازمند است كه در وجود خود مديريتي را پياده كند تا در پرتو مديريت عقل و خرد همه سازمانهاي گوناگون تن و روح هم آهنگ شده و در يك سو و يك جهت حركت و پويائي داشته باشند. با مطالعه آيات قرآن و روايات در خواهيم يافت كه زير بناي مديريت اسلامي از همين مديريت خرد و عقل نشان گرفته، بدين معني كه انسانها تا ساخته و پرداخته نشوند، صلاحيت مديريت را نخواهند داشت، زيرا تا انساني بر خود تسلط و مديريت نداشته باشد، نمي‌تواند بر ديگران مديريت داشته باشد. با توجه به اين نكات، بخوبي آشكار مي‌گردد كه مديريت اسلامي از خودسازي به انساني متعالي بودن سر در مي‌آورد و در حقيقت مديريت اسلامي بخش كوچكي از گزينش انبياء و پيامبران بوده و در نحوه گزينش و روحيات و صفات پيامبران، ويژگي هاي ارتباط و تخلف به مكارم اخلاق هماهنگ با آنان مي‌باشد. با توجه به اين نكات بخوبي آشكار مي‌گردد كه پدران ومادران، اگر علاقه‌مندند كه فرزندان برومندي داشته و افراد شايسته‌اي تحويل جامعه دهند، در درجه اول بر اساس مديريت اسلامي، خودشان بايد انسانهايي نمونه و متعالي باشند، اگر مديريت مدرسه‌اي بخواهداز نظر اخلاق، شاگردان مدرسه را الگو و نمونه‌ بسازد، در درجه اول خود مديرمدرسه بايد انساني شايسته باشد، قبل از همه مديريت آن موسسه بايد ازهمه شرايط مديريت اسلامي برخوردار باشد،تا كارمندانش بااقتباس از او ساخته و پرداخته شوند. ضرورت بحث مديريت با توجه به نكات ذكر شده كاملاَ مشهود و عيان مي‌گردد. روي اين اصل بيشترين سرمايه‌گذاري ها بايد در بخش مديريت گذاشته شود. (مديريت در خانه، مديريت در مدرسه، مديريت در اداره، مديريت در فرهنگ، مديريت در اقتصاد و اگر همه افراد جامعه با اصول مديريت اسلامي آشنائي پيدا كرده و سعي كنند در جزء و كل اصول آنرا رعايت نمايند، آن وقت بجاي ضايعات و بجاي تعطيلي و ركود، پيشرفت و تكامل و دگرگوني و تحول بوجود خواهد آمد. دور ازانصاف است كه در بحث مديريت اسلامي در دوره، انقلاب اسلامي ايران، از بازگو كردن نقش خاص رهبري سخن به ميان نياورم. اين رهبري قبل از انقلاب شروع شد و پس از انقلاب و در برخورد با بحران ودشواريهاي انقلاب كماكان استمرار داشته است. حتي در آن موقع كه ايشان به بيماري قلبي گرفتار بودند يك لحظه از رهبري و ارشاد غفلت ننموده و هميشه در ميان مردم و با مردم بوده و از ساختن و پرداختن آنان درنگ و تاهل بعمل نيامد. هدف اين حقير اين نيست كه درباره، مقام شامخ رهبر عاليقدر سخني بگويم چون شناساندن ايشان در بضاعت اينجانب نمي‌گنجد، زيرا انسانهاي والا را شناسائي كردن احتياج به زمان دارد، چنانچه درك پيامبر بزرگوار و شناسائي ايشان احتياج به گذشت زمان داشته است، ولي هدف ما اين است كه چگونه مديريت مي‌تواند يك جامعه را دگرگون و متحول سازد و آن جامعه به اهداف عالیه و ایده آل برسد.